Gánh múa

Miyoko tuổi gần 30. Cô có chồng, 2 đứa con, và một thân hình nhỏ nhắn.

Hồi nhỏ, cô ước ao được múa. Nhưng ước ao này huyễn ảo hơn là thực tế. Thực tế, cô chưa bao giờ thử kiễng chân lên như một người múa. Cũng chưa bao giờ để mặc những gót chân nhún lên theo những điệu múa trong tưởng tượng. Miyoko nhỏ nhắn đến mức tự cho rằng mình không thể nào sẵn sàng cho việc tìm đến một người thầy để xin học. Càng không phải một cô gái để đứng trên sân khấu, phô diễn tâm hồn đầy thăng hoa trong những điệu múa, và hoá mình tuyệt đối trong một tình yêu mãnh liệt, nơi có những người xem mà cô sẽ đầy biết ơn.

Thực tế, cô là một thợ may. Bàn tay nhỏ nhắn giúp cô khéo léo với những đơn hàng nhỏ lẻ. Cứ như vậy cô sống. May vá, giặt là, chợ búa, dọn dẹp… là cuộc sống của cô. Những bữa ăn với người chồng và hai đứa con. Những con đường khi mưa khi nắng, dưới những tán anh đào xuyên suốt bốn mùa để đem đồ may tới cho khách hàng, là bức tranh thường nhật của Miyoko.

Một ngày, đoàn múa Mặt Trăng lần đầu đến với Kyoto. Miyoko được hẹn đem đồ may đến cho một vũ công. Đoàn múa Mặt Trăng nghèo, nhỏ, và khiêm tốn, không mấy tiếng tăm nhưng lại khá quen thuộc với ít nhiều khán giả đứng tuổi. Hôm ấy, Miyoko đứng bên ngoài tấm rèm của căn phòng tập như một kẻ vụng trộm, và tận mắt xem người ta tập múa. Cô lặng đi. Một sự rung động trong sâu thẳm, nhưng không tài nào cất tiếng. Miyoko mất nhiều giây lát để nắm giữ lại hơi thở, và rồi bật khóc. Sau khoảnh khắc như hớp hồn, Miyoko rên lên trong tim cảm khái về chất vị của chiều sâu khôn cùng của nghệ thuật…

Miyoko không biết. Cô không thể giải thích, cũng chẳng dám giải thích. Cô chỉ biết mình vừa trở về từ một sự hoà đồng tuyệt đối với những bước chân và điệu múa. Dù không có một trình độ, nhưng Miyoko biết mình đã đi vào một chiều sâu và trở về. Chỉ đơn giản là vậy.

Nhận thấy vẻ mặt và ánh mắt khác thường của Miyoko, người vũ công mà đặt may quần áo đã dành cho Miyoko một buổi trò chuyện cởi mở về nghề múa của mình. Không ngờ sau đó, họ đã chia sẻ một đồng cảm sâu sắc. Người vũ công này tên là Mori. Mori gợi ý cho Miyoko việc bắt đầu học múa. Mori giúp Miyoko gỡ bỏ e ngại bằng việc cho cô xem khiếm khuyết nơi bàn chân của mình: hơn một ngón chân đã vắng mặt từ lâu.

Miyoko xúc động, không ngừng rơi nước mắt. Kể từ khoảnh khắc đó, bức tranh cuôc sống của Miyoko mang một sự thay đổi, lặng lẽ, mà lớn lao.

Dần dà, từ việc chỉ bắt đầu như một người tham dự dè dặt, những biểu hiện đáng kinh ngạc của Miyoko khiến cô đã đến được với người thầy của Mori. Ông Higuchi là một bậc thầy. Ông âm thầm và khiêm tốn, nhưng chẳng dành cho ai quyền đánh giá về mình. Với ông, đỉnh cao nghệ thuật phải nằm trong nội tâm. Nhận thấy Miyoko như một hạt mầm, Higuchi nhận trao truyền nghệ thuật múa cho cô. Dầu Higuchi đã nghĩ, sự việc này không phải để dẫn tới sự sinh ra một nghệ nhân múa mới, mà có thể, Miyoko mãi mãi không bao giờ bước lên sân khấu. Nhưng Higuchi đã xác quyết về việc mình làm, dù không kèm theo một động cơ hợp lý. Ông chỉ nghĩ, múa cũng vậy, đã bắt đầu giai điệu, thì đôi chân sẽ cử động, xoay, múa, và thăng hoa…

Miyoko học múa chung với cả lũ trẻ. Sự nghiêm túc và tài năng của cô khiến cho người thầy mỗi ngày thêm một ngỡ ngàng. Dầu không đặt mục tiêu khổ luyện. Ấy vậy mà, cả Miyoko và thầy cô đã bị cuốn vào luồng khi nào không hay. Trong lặng lẽ, bức tranh cuộc sống của cô thợ may Miyoko thêm những đường nét mới.

Miyoko luyện tập tới nôn ói. Bàn chân toé máu, những vết chai sần dày lên theo thời gian. Ở ngưỡng tuổi 30, sức khoẻ và gân cốt không còn ủng hộ cô. Nhưng Miyoko dường như không lưu tâm một chút nào. Ngã, cô đứng dậy. Chảy máu, cô băng lại. Đau, cô trải qua nó với sự bình tĩnh và kiên định như từ trên trời rơi xuống. Tâm hồn cô hầu như chỉ biết đến luyện tập và thăng hoa.

Vào một ngày rất lâu, rất lâu, sau cuộc gặp quyết định với Higuchi, cô thợ may Miyoko vẫn vậy, nhỏ nhắn, và gày gò hơn nữa, đã trở thành một cô gái múa thực thụ. Ở nơi Miyoko, những ước lệ không còn hiệu nghiệm. Khoảng thời gian ước định mà một nghệ nhân múa cần để khiến mình trở thành, đã trở nên linh động không thể nắm bắt đối với Miyoko. Miyoko mang một chiều sâu không tuổi. Dường như cô có một sự tự do nào đó khác với chúng ta. Khi thời khắc chín như trái cà chua lịm đỏ, khi mây đã đổ mưa và nắng rào lên mặt đất, thì chẳng định kiến nào giữ nổi hiệu lực. Thay cho nỗi ngần ngại bao năm trở về trước, giờ Miyoko thực sự là một cánh cửa mở. Chẳng sự e ngại nào kiềm giữ nhịp chân con thiên nga ấy, chẳng định kiến nào ngăn cản đôi cánh ấy giang bay như sự phô diễn viên mãn những sắc màu ánh sáng. Miyoko đã hoá giải nghi ngại âm thầm trong bao năm của Higuchi. Và một ngày đẹp trời, ông tuyên bố Miyoko sẽ bước lên sân khấu lần đầu tiên như một thành viên chính thức của Mặt Trăng. Và điều đặc biệt hơn cả, Higuchiđã dành cho Miyoko một điệu múa mà cô sẽ là nhân vật chính, điệu múa mang tên: “Vũ điệu”.

Sau bao nhiêu năm trời, Mặt Trăng vẫn là một đoàn múa nghèo, nhỏ, và khiêm nhường. Hôm ấy, Mặt Trăng công bố biểu diễn với sự xuất hiện đặc biệt của Miyoko. Tuy không có quy mô lớn lao và quảng cáo rầm rộ. Nhưng với thực lực và sự quen thuộc lâu năm với lượng khán giả nhất định, buổi diễn hôm ấy đã có rất nhiều người đến với Mặt Trăng, chờ đón thưởng thức sự cống hiến của một nghệ nhân chưa bao giờ xuất hiện.

Trước khán phòng kín chỗ, Higuchi giới thiệu về Miyoko, một cô gái múa lạ kỳ. Dầu không định trước là sẽ nói thật nhiều, nhưng niềm xúc động đã dẫn dắt Higuchi nói nhiều hơn ông đã tưởng. Và sau lời kết, ông khóc. Khán phòng lặng im.

Âm nhạc nhẹ nhàng, từ từ vang lên. “Vũ điệu” bắt đầu….

Cả khán phòng im lặng, lắng hồn vào trong âm nhạc. Trăm đôi tai, trăm đôi mắt, và cả trăm tâm hồn, tất cả quyện hoà cùng vũ điệu.

Bỗng, đâu đó từ giữa nơi khán giả, khẽ bật lên tiếng nức nở, như những giọt âm thanh từ giếng sâu vô tận. Tiếng nức nở mau dần xen lẫn tiếng nấc, nhịp nhàng ti tỉ như ai đó đang không tài nào ngăn hãm được niềm xúc động. Chung quanh là bầu im lặng chứng nhân. Cả khán phòng hướng về phía tiếng khóc. Nửa tò mò nửa rung động, không ai nỡ chen vào một âm thanh khác. Đồ rằng ngay cả những trái tim cũng không nỡ đập những nhịp riêng rẽ, mà tất cả như cùng một mạch thở. “Vũ điệu” vẫn thăng hoa và giai điệu như lắng dần về một thứ im lặng như chất nền tinh tế của mọi hoà quyện.

Đó là tiếng khóc của Miyoko, một phần linh hồn của cô đang lặng lẽ như một “người xem” dưới khán đài. Tiếng thổn thức dài mãi, không to không nhỏ, ti tỉ và bất tận. Cô dõi theo điệu vũ, và niềm hạnh phúc chín muồi của Higuchi. Cô chứng kiến hoá thân của cô gái Miyoko như đoá hoa diên vỹ hiến mình trong vũ điệu. Những tháng năm đã qua cất lên tiếng hát của mình. Những điều kỳ diệu hiển bày đậm nét trước một Miyoko vừa nhận ra mình như một chứng nhân vĩnh cửu.

Cô gái Miyoko tiếp tục múa. Từ đôi mắt cô, cuộc sống và nội tâm không còn ngăn cách. Dưới khán đài, những khán giả cũng dần bật khóc, như một sự lan truyền. Chỉ biết, những giọt nước mắt lung linh trong một tối khuya, đã làm nên một thứ ánh sáng cho góc phố nơi gánh múa Mặt Trăng biểu diễn. Thứ ánh sáng mà chỉ Miyoko mới thấy. Hoặc có thể, ai đó khác cũng sẽ thấy, nhưng chắc chắn, phải là những tâm hồn im lặng, hơn nữa, còn phải là những kẻ ngủ khuya nữa…

(Truyện ngắn đầu tiên, 27-11-2018)